بخش آب و پساب

در یک نگاه کلی، می توان از سه مرحله برای کنترل آب مصرفی استفاده کرد. این سه مرحله شامل حفاظت از منابع اولیه آب، تصفیه اصولی و مناسب و در نهایت پایش مداوم کیفیت فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی آب توسط آزمایشگاه می باشد. در نهایت با مقایسه نتایج به دست آمده توسط آزمایشگاه با استاندارد های موجود می توان از سلامت آب مصرفی اطمینان حاصل کرد.

کنترل کیفیت آب استخرهای شنا از نظر ویژگی های فیزیکی، شیمیایی و میکروبی و بیولوژیکی حائز اهمیت می باشد بنابراین آبی که به عنوان تغذیه کننده استخر استفاده می شود باید مرتب پایش شده و مطابق با استانداردهای موجود باشد و عاری از هرگونه عوامل زیان آور باشد .آب استخر نیز پس از اینکه از عملکرد سیستم تصفیه مطمئن شدیم و پس از استفاده شناگران میبایستی طبق برنامه زمان بندی مرتب از نظر آزمون های زیر کنترل شود. کنترل pH ، کدر بودن آب، کل مواد محلول، دترجنت، آمونیوم و مقدار کلرین ترکیبی، مقدار کلرین آزاد، مقدار برمین باقی منده، غلظت ازن، تری هالومتان ها، پرمنگنات پتاسیم، قلیاییت، سختی، سولفات مس ضرورت دارد.

استاندارد ملی ایران به شماره 1053 نخستین بار در سال 1345 تدوین و منتشر شده است. این استاندارد در سال 1403 برای ششمین بار مورد تجدید نظر قرار گرفته و منتشر شده است. هدف از تدوین این استاندارد تعیین ویژگی های فیزیکی و شیمیایی آب آشامیدنی می باشد. استاندارد ملی ایران به شماره 1011 تعیین ویژگی ها و روش های آزمون میکروبی آب آشامیدنی است. (جدول 1053)

سازمان ملی استاندارد ایران و سازمان جهانی فائو استاندارد کیفیت آب آشامیدنی دام و طیور را ارائه نموده است. این استانداردها حد مجاز فلزات و مواد سمی را در آب آشامیدنی دام و طیور را مورد بررسی قرار داده است. (جدول دارد)

استاندارد ملی ایران به شماره 8726 جهت تعیین ویژگی های آب مزارع پرورش ماهی از گونه های گرم آبی و سردآبی رایج ایران است. این ویژگی ها راهنمایی های لازم را برای داشتن آب مناسب، به منظور بهره برداری بهینه از تولید آبزیان اراِئه می کند.

آزمون های پیشنهادی برای بررسی آب ورودی به سیستم RO مطابق استاندارد ASTM D4195-88 شامل پارامترهای کلسیم، منیزیم، سدیم، استرانسیم، باریم، منگنز کل و محلول، آهن کل، محلول و دو ظرفیتی، پتاسیم، بی کربنات، کربنات، سولفات، نیترات، فلوراید، فسفات کل، سیلیس کل و محلول، آلومینیوم کل و محلول، کربن آلی، اکسیژن محلول، دی اکسید کربن محلول، کلر آزاد، سولفید هیدروژن، pH، دما، کدورت، سیلت، کلراید و کل مواد جامد محلول می باشد.

در مناطقی که آب شهری با استاندارد های موجود مطابقت دارند ، نیازی به تصفیه آب نمیباشد .مگر اینکه مورد مصرف خاصی داشته باشد .ولی در نقاطی که آب تصفیه شده در اختیار نمی باشد ، استفاده از سیستم تصفیه ضمن کنترل آب ورودی و خروجی و مقایسه آن با استاندارد ها توصیه میگردد.

املاح موجود در آب به دو دسته آنیون ها و کاتیون ها تقسیم می شوند. مهمترین املاح معدنی آنیونی شامل فلوراید، کلراید، نیترات و سولفات و مهمترین املاح معدنی کاتیونی شامل سدیم، پتاسیم، کلسیم و منیزیوم می­باشد. در استاندارد 1053 محدوده مجاز این املاح مشخص شده است.املاح موجود در کتری ها در حد معمولی خطرناک نمیباشد.

یکی از املاح معدنی موجود در آب که تجمع آن در کلیه ها منجر به تشکیل سنگ کلیه می شود کلسیم می باشد. بنابراین نوشیدن آب کافی و هیدراته نگه داشتن بدن به کاهش و دفع کلسیم از بدن کمک زیادی میکند. ضمنا نوع آب مصرفی به شرط اینکه املاح آن در محدوده ی مجاز باشد بر سنگ سازی کلیه اثری ندارد.

نیترات یکی از عوامل معدنی در آب آشامیدنی می باشد و استاندارد آن در استاندارد 1053 آب آشامیدنی 50 میلیگرم در لیتر است.

تصفیه فاضلاب صنایع براساس کاربری های مختلف دسته بندی های متفاوتی دارد. این روش ها شامل روش های فیزیکی شیمیایی بیولوژیکی (هوازی و غیر هوازی) می باشند. سازمان حفاظت محیط زیست ایران استاندارد خروجی فاضلاب را براساس تخلیه به آب های سطحی، تخلیه به چاه جاذب و مصارف کشاورزی و آبیاری تعیین کرده است. (جدول دارد)

 اساس ضوابط و قوانین سازمان حفاظت محیط زیست و به منظور کاهش عوامل آلوده کننده و مخرب زیست محیطی کلیه واحدهای بزرگ تولیدی ، صنعتی عمرانی و خدماتی موظف اند نسبت به نمونه برداری و اندازه گیری اثرات آلودگی و تخریب زیست محیطی صنعت خود اقدام و نتیجه را در چارچوب جداول خود اظهاری به سازمان حفاظت محیط زیست ارائه نمایند و در صورتیکه مقادیر به دست آمده از آنالیز یا پارامترهای آلاینده آن واحد در چارچوب استاندارد خروجی فاضلاب سازمان حفاظت محیط زیست نباشد موظف به کاهش اثرات مخرب پساب خود بوده و شرایطی را برای تصفیه و اصلاح آلاینده خود فراهم سازد.

فاضلاب ها از منابعی همچون منازل مسکونی تا صنایع بزرگ می توانند بازیابی شده و پس از تصفیه و کاهش آلودگی تا حد استاندارد در مصارف مختلف از جمله آبیاری مورد استفاده قرار گیرند. از نظر کیفی عامل مهم محدودیت زا در استفاده از فاضلاب های تصفیه شده برای آبیاری فضای سبز استاندارد بهداشتی آن می باشد که نیاز به کیفیت بالایی از نظر کلی فرم، فکال کلی فرم و تخم انگل نماتود دارد. این عمل به عنوان یک روش پایدار و فرآیند مهم در مدیریت منابع آب و حفاظت از محیط زیست اهمیت دارد.لیکن تا امروز ، پساب های تصفیه شده صرفا قابل استفاده در مصارف غیر آشامیدنی میباشد.

آبیاری سبزیجات و صیفی جات با آب های آلوده فاضلاب شهری به دلیل جذب این آلودگی ها توسط گیاهان و متعاقبا مصرف آنها توسط انسان خطرات بهداشتی زیادی دارد و اثرات نامطلوبی بر سلامت به جا می گذارد. بنابراین توصیه می شود از سبزیجاتی که با آبیاری سالم کشت می شوند استفاده شود.

میکروارگانیسم‌های بیماری‌زا، ترشحات سمی آن‌ها و سایر آلاینده‌ها با یکدیگر باعث به وجود آمدن بیماری‌های خطرناکی مثل وبا، اسهال، حصبه، آمیبیوز، هپاتیت، گاستروانتریت، ژیاردیاز، کمپیلوباکتریوز، گال و عفونت‌های کرمی و … می‌شوند.